Feces, fragrance and medicine chemical evidence of ancient therapeutics in a Roman unguentarium

"Pergamon’dan elde edilen bulgular, klasik tıp literatüründe defalarca tarif edilen dışkı temelli tedavilerin yalnızca teorik öneriler olmadığını; maddi olarak hazırlanıp kaplar içinde saklandığını ve gerçek terapötik karışımlarda koku maskeleme uygulamasının büyük olasılıkla pratikte de kullanıldığını gösteren ilk doğrudan kimyasal kanıtı sunuyor.

Daha geniş bir çerçevede ise bu çalışma, Roma dönemi unguentariumlarının yalnızca “parfüm şişeleri” olduğu varsayımını sarsıyor: Bu kaplar aynı zamanda ilaç taşıyıcılarıydı—ve daha önemlisi, toplumsal olarak kabul edilebilir kılınması gereken, bu yüzden de kokuyla “yönetilen” tıbbi preparatlar için de kullanılabiliyordu.

Yöntemsel açıdan bakıldığında, arkeometrik rezidü analizi ile filolojik/tarihsel okumanın birlikte kullanılması, antik tıp pratiğinin izlerini tekrarlanabilir bir şekilde yeniden kurmanın mümkün olduğunu ortaya koyuyor.

Benim için ise bu, disiplinlerarası çalışmanın olağanüstü bir anıydı: arkeoloji, analitik kimya ve tıp tarihi aynı çizgide buluştu ve antik pratiğe dair benzersiz derecede somut bir pencere açtı". Dr.Rana Babaç Çelebi

"The findings from Pergamon provide the first direct chemical evidence that fecal-based remedies—described repeatedly in classical medical literature—were not just theoretical, but materially prepared and stored, and that olfactory masking was likely practiced in real therapeutic mixtures.

More broadly, it challenges the default assumption that Roman unguentaria were only “perfume bottles”: they could also be containers for medicine and more importantly socially managed medicines that needed scent to be acceptable.

Methodologically, it shows how combining archaeometric residue analysis with philological/historical reading can reconstruct ancient medical practice in a replicable way.

It was a remarkable moment of interdisciplinary work—archaeology, analytical chemistry, and medical history aligning to produce a uniquely tangible window into ancient practice." Dr.Rana Babaç Çelebi

Tüm basın talepleri için | For all press inquiries BRANDCRITIQUE COMMS

BAP NO | SRP ID: Cumhuriyet University BAP, EDB-2022-046

Arkeolog Doç.Dr.Cenker Atila (Archeologist)

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi

Kimyager Dr. İlker Demirbolat (Chemist)
Kent Üniversitesi

Tıp&Parfüm Tarihçisi Dr.Rana Babaç Çelebi (Medical&Perfume Historian)

İstanbul Medipol Üniversitesi Uluslararası Tıp Fakültesi

Basın Dosyası | Press Folder

Arkeoloji Müzelerinden Alınan Örneklerle
Antik Dönem Parfüm ve İlaç Formülleri,
Kullanım Alanları & Yeniden Üretim Denemeleri

From Museum Residues to Ancient Remedies: Perfume and Medicinal Formulas,
Their Uses, and Reconstruction Experiments

Smyrna

2000+ Yaşında Cam Parfüm Kaplarından Kazıntı Örneklerinin Temini
Collection of Scraped Residue Samples from 2,000+ Year-Old Glass Perfume Vessels

Kültür Bakanlığı ve ilgili müzelerinde kayıtılı 2000+ yıllık cam parfüm kaplarından uzmanlar tarafından alınan kazıntılar, bilirkişi görüşünü takiben müzeler tarafından son teknolojiyi kullanan analitik ekipmanlara sahip, proje destekçisi akredite bir laboratuvarda Dr.İlker Demirbolat tarafından analiz edilmekte, şahit numuneler ve özel kimyasallar vb. araçlar kullanılarak analiz sonuçlarının sağlaması yapılmaktadır.

Scraped residue samples taken by specialists from 2,000+ year-old glass perfume vessels registered with the Ministry of Culture and its affiliated museums are, following an expert assessment report, analyzed at a project-supporting accredited laboratory equipped with state-of-the-art analytical instrumentation. The analyses are carried out by Dr. İlker Demirbolat, and the results are verified through confirmatory procedures using witness/control samples and dedicated reagents and materials.

Fotoğraf: Dr.Rana Babaç Çelebi

first-chemical-evidenc-from -Pergamon.jpg

Arkeoloji, Tıp Tarihi & Kimyanın Kesişimi
At the Intersection of Archaeology, Medical History & Chemistry

Laboratuvar çalışmalarına paralel olarak araştırma projelerinin konusu olan cam parfüm/ilaç kaplarıyla ilgili arkeolojik veriler (kayıtlı şişelerin yaşı, üretimlerinin yapıldığı bölge ve kazılarda bulundukları lokasyon vb) derlenmekte ve kimyasal analizlerin ortaya koyduğu bileşenlerden oluşan formülleri, döneme ve/ya bölgeye ait tıp tarihi metinlerinde yer alan parfüm ve ilaç formülleri üzerinde yapılan detaylı çalışmalar ile çaprak analiz edilmektedir. Çalışmalarımızda ayrıca arkeolojik veriler ile beraber dönemim yaşantısına ışık tutan edebi metinler de incelenmekte ve bu şekilde formüllerin tıbbi ve günlük kullanımdaki amaçları ile ilgili çok yönlü bir hikaye ortaya çıkartılmaya çalışılmaktadır.

In parallel with the laboratory work, we compile the archaeological data related to the glass perfume/medicinal vessels that form the subject of our research projects—such as the documented age of each bottle, its likely production region, and the excavation contexts and findspots where it was recovered. These datasets are then cross-examined against the formulas reconstructed from the chemical profiles revealed by our analyses, through detailed study of perfume and medicinal recipes preserved in medical history texts from the relevant period and/or region. In addition, alongside the archaeological record we also examine literary sources that illuminate everyday life in the same era. In this way, we aim to build a multi-layered narrative that clarifies not only what these formulas contained, but also how—and for what purposes—they were used in both therapeutic practice and daily life.