top of page

Ud Ağacı | Aquilaria


Ortadoğu'da eski çağlardan beri çok iyi bilinen ve Arap kültüründe çok sevilen bir koku olan ud, son yıllarda niş parfümerinin yükselmesi ile Avrupa ve Amerika'da da popülarite kazanmıştır.


Pahalı hammadde fiyatı ve CITES (Nesli Tükenmekte Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme) tarafından korunan bir ürün olmasından dolayı, bugün parfümeride yalnızca kıymetli parfüm kompozisyonlarında karşınıza çıkan Ud, güçlü ve hayvansı (animalic) kokusu ile öne çıkmaktadır.


Eski tıbba göre soğuk etkide olan ud kokusu, Güneydoğu Asya'nın yerlisi Aquilaria ağacından elde edilmektedir.


Uçucu Yağ Üretimi


Kokusuz ve solgun renkte bir ağaç olan ud, Phialophora parasitica mantarı tarafından enfekte edildiğinde, kendini korumak için ahşabı emprenye ederek daha sert ve daha koyu hale getiren kötü kokulu bir reçine üretir.


Birkaç yıl sonra bu enfeksiyon sayesinde ağaç bu çok değerli ud yağını üretmeye başlayacaktır. Enfeksiyondan yaklaşık 20 yıl sonra, ağacın gövdesi reçine salgılamaya başlar. Ancak kullanılabilir oranda enfekte ağaç olması için en az 50 yıl geçmesi gerekmektedir.


Bu yaşlanma süreci, ud ağacından elde edilecek yağın kalitesi üzerinde doğrudan etkilidir. Enfeksiyondan sonra ne kadar çok yıl geçerse, ağaç o kadar çok reçine üretir ve sonuç olarak ağacın kokusu o kadar artar.


Aquilaria ağaçlarının bulunduğu ormanlarda bu türün popülasyonunun yalnızda %7'si doğal mantar enfeksiyouna sahiptir.Günümüzde ağaçlar suni olarak enfekte edilerek bu kıymetli reçinenin üretimi tetiklenmektedir.


Daha sonra ağacın hastalıklı kısımları damıtım için rafine edilmek veya tütsü için cips olarak kullanılmak üzere kesilir. Bir kısım enfekte parça ise ağacın ölmemesi ve reçine bulaşmış ahşabın büyümeye devam etmesi için ağacın gövdesi içerisinde bırakılır.


Ud ağacının yağını elde etmede su buhar damıtım yöntemi kullanılmaktadır. Kesilen enfekte ağaç kısımları birkaç ay suda bekletildikten sonra büyük kazanlarda ısıtılır ve buharlaşan su ile yağ bir yoğuşturucuda toplanarak ayrılır.


Parfüm endüstrisindeki en pahalı bileşenlerden olan ud yağının fiyatı 30.000 USD/kg'a ulaşabilir.


Parfüm Tasarımında Ud


Ud, genellikle Orta Doğu'da belirli bir hedef kitleye hitabeden, çok yönlü ancak cüretkar bir kokudur.


Farklı ülke meşeili (Hindistan, Kamboçya, Laos, Tayland, vb.) birçok ud türü vardır. Bu türlerden her biri biraz farklı koku profiline sahip uçucu yağlar elde edilir. Bu yağların bazıları daha asidik, bazıları daha tatlı ve diğerleri daha hayvansı ve hatta daha odunsudur.Ancak, hepsinin iki ortak özelliği vardır: yoğunluk ve şehvet.


Parfüm tasarımında bir ud dokunuşu - kokudaki oryantal nüansları geliştirmeye, kompozisyona yoğunluk ve güç katmaya yardımcı olur.


Çok güçlü olduğu için parfüm kompozisyonlarına küçük miktarlarda girer. Sadece %1 ila %2 oranında bir kullanımla bile tasarımınızı ud kokusu ile aşılayabilir, oryantal ve hayvansı bir koku elde edebilirsiniz. Udun %3 ila %5'ten daha büyük hacimlerde görülmesi nadirdir, çünkü diğer bileşenleri domine eden özelliktedir. Bu oranlarda diğer tüm bileşenleri geçersiz kılabilir. %0,1 ila %0,5 gibi küçük miktarlarda kullanıldığında ise parfüm kompozisyonlarına olağanüstü dayanıklılık, bir miktar da gizem ve karanlık katar. Bu kullanımlarda baskın içerik değildir ve kokunun diğer bileşenlerinin öne çıkmasını sağlar.


Ud ayrıca bakhoor tütsülerinde (Arap kültürüne özgü, aromatik ağaç talaşlarının esanslar ve uçucu yağlarla karıştırılması ile elde edilen bir tütsü) ve mumlarda destekleyici bir bileşen olarak da kullanılır. Bu karışımlarda kullanılan az miktarda ud, benzersiz, yuvarlak ve sofistike bir koku sağlamanın yanı sıra dumanın yayılımını da iyileştirmektedir.


Son olarak Arap kültüründe udun manevi ve dini bir anlamı vardır ve bu nedenle kokuların daha ruhani yönünü tamamlamaya yardımcı olur.


Öne Çıkan Özellikleri


  1. Yoğunluğu ve çok küçük bir miktar ile bir kokunun tüm karakterini değiştirebilme özelliği

  2. Koku kompozisyonlarında sadece hafif bir dokunuşla kalıcılığı önemli ölçüde artırabilmesi

  3. Oryantal parfümlere kattığı şehvetli, lüks ve gizemli karakter. Çeşitli sentetik bileşimler ud kokusunu taklit ederek benzer bir etki yaratsa bile gerçek udun kompozisyona getirdiği asidik/hayvani uzun ömürlü niteliği yakalayamazlar

Not: 'Ud' ağacı farklı Türkçe ve İngilizce kaynaklarda 'Aloeswood', 'Agarwood', 'Oud' gibi farklı isimlerle de anılmaktır.